الفيض الكاشاني

216

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

فلان را ملاقات كرده‌ام و شهرها را گشته و به اساتيدى خدمت كرده‌ام ، و سخنانى نظير اينها بر زبان مىآورد . مجموع چيزهايى كه رياكاران به آنها ريا مىكنند همينهاست و تمام آنها با اين رياكاريها جوياى مقام و منزلت در دلهاى بندگان خدايند . بعضى از رياكاران به همين كه مردم به آنها اعتقاد خوبى داشته باشند قانعند ، چه بسا راهبانى كه سالهاى زيادى در دير خود از مردم كناره بگيرند و چه بسيار عابدانى كه مدتها در قلّهء كوهى عزلت گزينند و پنهان شدنشان براى اين است كه مىدانند در دلهاى مردم جاى مىگيرند و اگر بدانند كه در دير و صومعهء خود به جرمى نسبت داده مىشوند پريشان خاطر مىشوند و به اين كه خدا از پاك بودنشان آگاه است قناعت نمىكنند ، بلكه از بدگمانى مردم به آنها غمگين شده و مىكوشند با چاره جويى زياد آن بدگمانى را از دلهاى مردم بر طرف سازند با اين كه از مال مردم طمع بريده‌اند ليكن تنها موجّه بودن را دوست دارند ، زيرا چنان كه در انگيزه‌هاى وجاهت نقل كرديم موجّه بودن در نزد مردم لذّت بخش است ؛ چرا كه يك نوع قدرت و سلطه و كمال آنى است ، اگر چه زود بر طرف مىشود و جز نادانان كسى بدان فريفته نمىشود ولى بيشتر مردم نادانند . بعضى از رياكاران تنها به موجّه شدن قانع نيستند بلكه علاوه بر آن مىخواهند كه ديگران زبان به ستايش آنان بگشايند . برخى شهرت و آوازه در شهرها را طالبند تا مردم بسيارى نزد ايشان رفت و آمد كنند . بعضى مىخواهند در نزدشان شاهان شهرت يابند تا شفاعتشان مقبول افتد و به وسيلهء آنها حاجتهاى مردم برآورده شود و به اين وسيله در نزد تمام مردم محبوب و موجّه شوند . هدف برخى از رياكاران اين است كه با رياكارى به جمع كردن مال بىارزش دنيا بپردازند ، اگر چه از مال وقف و يتيمان و ديگر اموال حرام باشد و اين گروه بدترين طبقات رياكاران هستند و با عواملى كه ياد كرديم ريا مىكنند . اين بود حقيقت ريا و آنچه با آن ريا تحقّق مىيابد .